Rodzicu, zachęcam do zapoznania się z poniższym materiałem.
„Złość u dzieci w wieku przedszkolnym”
Złość to emocja. Jest ona ważna i potrzebna, gdyż pomaga np. bronić swoich granic i wyrażać niezaspokojone potrzeby. Każde dziecko i osoba dorosła ma do niej prawo. Złość sama w sobie nie jest niczym złym, ale ważne jest w jaki sposób dziecko ją przeżywa i wyraża.
Dzieci wyrażają złość na różne sposoby. Jednym z ich jest agresja.
Agresja to zjawisko obejmujące zachowania mające na celu wyrządzenie szkody innym osobom, sobie samemu, przedmiotom lub innym obiektom. Może być fizyczna (np. bicie, kopanie) lub psychiczna, np. przezywanie.
Agresja to nie jest to samo co złość, ale może być sposobem wyrażenia złości.
Aby dziecko nauczyło się odpowiedniego wyrażania złości, bez agresji, niezbędne jest dla niego wsparcie Rodzica. Kiedy dziecko się złości warto mówić do niego spokojnym tonem, w pełni skupiając się na dziecku. Warto wtedy wypowiadać krótkie, zrozumiałe komunikaty, aby nie przytłaczać dziecka nadmiarem informacji.
Rodzic poprzez swoje zachowanie modeluje zachowanie dziecka – warto aby rodzic sam przeżywając złość, pokazywał dziecku na własnym przykładzie, w jaki sposób może sobie z nią poradzić. Warto również proponować dziecku techniki radzenia sobie ze złością.
Sposoby radzenie sobie ze złością:
- Pomoc w rozpoznawaniu emocji – kiedy rodzic widzi, że dziecko się złości, warto nazwać tę emocję, powiedzieć „Widzę, że jesteś zły”. Pomaga to dziecku zrozumieć co się z nim dzieje i nauczyć się nazywać ten stan.
- Balon emocji – technika polegająca na podaniu dziecku balona, które będzie mogło nadmuchać wyobrażając sobie, że wdmuchuje tam całą swoją złość. W trakcie, kiedy dziecko dmucha, rodzic opowiada mu, że balon działa jak złość, której robi się coraz więcej i albo wybuchnie albo zostanie powoli wypuszczona. Po nadmuchaniu dziecko jest poproszone, aby zamiast pozwolić balonowi pęknąć, powoli wypuszczało z niego powietrze. Powoli wypuszczane z balona powietrze jest metaforą pozbywania się złości, w taki sposób, by nie doszło u dziecka do jej wybuchu. Po wytłumaczeniu tego, można przejść z dzieckiem do wspólnego zastanawiania się co pozwoli mu na spokojne pozbywanie się złości lub do nauki zaproponowanych poniżej technik.
- Powolne głębokie oddychanie – warto nauczyć dziecko robić głęboki wdech nosem i powolny wydech ustami, ze zwróceniem uwagi, żeby plecy dziecka były wyprostowane. Można zaproponować aby dziecko wyobraziło sobie, że musi zdmuchnąć świeczki z tortu, albo jego oddech jest oddechem ziejącego ogniem smoka.
- Pudełko złości – w domu lub pokoju dziecka można wyznaczyć miejsce, do którego dziecko często chodzi kiedy jest złe i położyć tam tzw. pudełko złości, czyli pojemnik, w którym znajdą się przedmioty, które pomogą dziecku się uspokoić, np. gniotki, plastelina, gazety, które dziecko będzie mogło drzeć. Dziecko powinno wcześniej wiedzieć co znajduje się w pudełku oraz w jaki sposób może z tego korzystać.
- Zabawa w żółwia – dziecko zwija się na dywanie jakby chowało się w skorupce. Może zostać w tej pozycji na taki czas, który będzie dla niego komfortowy i pozwoli się uspokoić.
- Ziewanie na żądanie – zaproponowanie dziecku celowego ziewania, które pozwala się rozluźnić i uspokoić układ nerwowy.
Aby zaproponowane techniki przyniosły oczekiwany rezultat, warto nauczyć dziecko ich wcześniej, w sytuacji kiedy jest spokojne i ma dobry humor. Jeśli dziecko nauczy się sposobów regulowania emocji w przyjaznych dla niego warunkach, podczas przeżywania złości będzie można mu tylko o nich przypomnieć – dziecko będzie już wiedziało co ma zrobić. Warto również wykonywać zaproponowane ćwiczenia wspólnie z dzieckiem.
Opracowała: Dominika Drzewiecka, psycholog